لبنیات به آن دسته از مواد غذایی اطلاق می‌شود که از شیر تولید می‌شوند. معمولاً ماده اولیه تولید انواع لبنیات، شیر گاو است. اما گاهی از شیر سایر پستانداران همچون بز، گوسفند، اسب و... هم استفاده می‌شود.

خواص فراورده‌های لبنی

با این که بسیاری از مواد غذایی کلسیم دارند، اما فرآورده‌های لبنی بهترین منبع کلسیم به شمار می‌آیند. بدن انسان کلسیم را برای ساختن دندان‌های سالم و استخوان بندی قوی استفاده می‌کند. قلب، ماهیچه‌ها و سیستم اعصاب برای انجام وظایف درست خود به کلسیم نیاز دارند . یک رژیم غذایی سرشار از کلسیم خطر بیماری‌های متعددی از جمله پوکی استخوان را کاهش می‌دهد. فرآورده‌های لبنی همچنین پروتئین، ویتامین‌های گروه Bو دیگر مواد لازم برای بدن نظیر سلنیوم، روی، فسفر، پتاسیم و منیزیم را تأمین می‌کند. شیر سرشار از ویتامین D است که به جذب کلسیم در روده کوچک کمک می‌کند. شیر کم چرب هم حاوی ویتامین A است که در شیری که چربی آن گرفته شده وجود ندارد. تمامی فرآورده‌های لبنی چربی بالایی دارند، بویژه چربی هایی که موجب افزایش کالری می‌شوند. فرآورده‌هایی که از شیر کم چرب و شیر اشباع شده اند دارای همان فواید هستند؛ البته چربی و کالری اضافی آنها گرفته می‌شود. برخی از فرآورده‌های لبنی دارای باکتری‌های مفیدهستند. این باکتری‌ها در تهیه محصولات لبنی مثل ماست و شیر به کار می‌روند که به حفظ تعادل باکتری‌های موجود در روده کوچک کمک می‌کنند. در ضمن برای افرادی که در هضم لاکتوز شیر مشکل دارند ، احتمالاً هضم فرآورده‌های آن نظیر ماست و... آسان تر خواهد بود. این باکتری‌ها می‌توانند به حفظ سلامت در برابر سرطان و بالا رفتن کلسترول کمک کنند.

[ویرایش] انواع فراورده‌های لبنی

• شیر که پس از پاستوریزه و هموژنیزه شدن با مقادیر متفاوت از چربی در اختیار مصرف کنندگان قرار می‌گیرد.
• خامه، چربی شیر است که به آن سرشیرنیز گفته می‌شود.
• خامه ترش، خامه ایست که به وسیله باکتری تخمیر و ترش شده است.
• شیر خشک، با حذف آب شیر به دست می‌آید.
• شیر غنی‌شده، شیری است که با تبخیر ،آب آن غلیظ شده است و معمولاً به آن شکر هم اضافه می‌کنند.
• کره، همان چربی شیر است که از هم زدن خامه حاصل می‌شود.
• پنیر را از راه جامد کردن شیر تهیه می‌کنند. سپس این بخش جامد را از آب پنیر جدا کرده و می‌گذارند تا عمل بیاید. این کار معمولاً توسط باکتری یا مایه پنیر صورت می‌گیرد.
• ماست، شیری است که به‌وسیله باکتری‌های استروپتوکوک و لاکتوباسیل تخمیر شده است.
• بستنی، خامه ایست که به آرامی یخ بسته است.
• کاسترد یخی
• دوغ